По повод Светскиот ден на дебелината (4-ти Март), оваа година глобалната кампања се одбележува под мотото „8 милијарди причини да дејствуваме против дебелината“. Овој повик нè потсетува дека справувањето со овој проблем бара колективна акција. Навиките во исхраната на децата се стекнуваат во првите пет години од животот. Спречувајќи го создавањето на лоши навики денес, спречуваме нивно појавување во адолесценцијата и зрелиот период.
Епидемиолошки статистики: Каде грешиме?
Бројките поврзани со детската дебелина се алармантни на глобално и на локално ниво. За прв пат во светот, дебелината кај децата на училишна возраст го надмина бројот на деца кои се со недоволна телесна тежина. Глобално, 1 од 10 деца на училишна возраст (или 188 милиони) живеат со дебелина. Се проценува дека до 2040 година, бројот на деца и адолесценти кои живеат со дебелина ќе достигне 228 милиони.
Локалните и секојдневните навики го потврдуваат овој тренд. Поразителен е фактот дека 30% од децата помали од две години воопшто не јадат овошје и зеленчук. Дури 70% од децата на возраст од една и пол година јадат по еден благ производ дневно. Во овој ран период, потребните 900-1000 kcal на ден често достигнуваат до превисоки 1300 kcal на ден, најмногу поради прекумерната употреба на нездрави грицки.
Најчести родителски грешки
Попуштање за „барем нешто да изеде“: Најголемата грешка е кога родителите нудат бомбони или чипсови само за детето да не остане гладно.
Лош личен пример: Децата ги меморираат навиките на родителите. Ако негувате нездрави навики, променете ги прво вие. Здрави навики може да стекне само дете кое живее во околина со здрав начин на живеење.
Прескокнување на појадокот: Здравиот појадок го одржува шеќерот во крвта нормален до следниот оброк и спречува изгладнетост и прејадување за време на ручекот.
Газирани сокови наместо вода: Газираните сокови не ја гасат жедта, туку предизвикуваат дехидратација.
Готова и полуготова храна: Честата употреба на брза храна ги навикнува децата на вкусот на пржено, по што тие почнуваат да ја одбиваат здравата храна.
6 Столбови на детската исхрана
На човечкото тело му се потребни 90 есенцијални хранливи материи: 60 минерали, 16 витамини, 12 аминокиселини и 3 незаситени масти. Еве како да ги обезбедите преку здрава храна:
| Група на храна | Дневни / Неделни препораки | Клучни совети |
|---|---|---|
| 1. Млеко и млечни производи | Максимум половина литар дневно (во 2 оброка). | Користете млеко со 3,2% масти кое има важна улога во развојот. Поголема количина на млеко го намалува внесот на друга храна. |
| 2. Месо, риба и јајца | 80-100 гр месо дневно во втората година. Риба и јајца најмалку 2 пати неделно. | Бирајте немасно месо како пилешко, телешко или зајачко. Од рибите најздрави се скуша, лосос, пастрмка и сардина. |
| 3. Овошје и Зеленчук | Секојдневно консумирање. | Избирајте свеж и сезонски зеленчук. Овошјето и зеленчукот се најдобрата ужина за децата. |
| 4. Житарици | Секојдневно. | Тие содржат јаглени хидрати за енергија и витамини од групата Б. Имаат важна улога за дигестивниот систем. |
| 5. Билни масти | Секојдневна употреба. | Бирајте ладно цедени (нерафинирани) масла, бидејќи содржат витамин Е и незаситени масни киселини. |
| 6. Јаткасто овошје | 5-6 јатки дневно, 2-3 пати неделно. | Оревите, бадемите и лешниците поволно делуваат на работата на мозокот и срцето. |
Правилна подготовка на храната
Правилниот начин на подготовка овозможува подобро варење и искористување на храната.
Готвење: Овошјето и зеленчукот се најздрави свежи или обарени на пареа за да ги сочуваат минералите и витамините. Не ги варете долго за да не се уништат овие материи.
Пржење: Пржењето на масло е најлош избор. Пржена храна не смее да се дава на деца помали од три години.
Чистење пестициди: Доколку храната е третирана со хемикалии, можете да ја покиснете неколку часа во вода со сода бикарбона за да се „исчисти“ дел од пестицидите.
Долгорочни последици од дебелината
Проценката за телесната тежина се одредува преку Индексот на телесна маса (BMI). Вредност на БМИ од 25 до 30 покажува прекумерна тежина, додека вредност од 30 или поголем укажува на дебелина.
Дебелината која се појавува во детската возраст е поврзана со зголемен ризик од здравствени компликации, бидејќи дебелите деца во најголем процент остануваат дебели и во возрасниот период. Прекумерната тежина може да доведе до дијабетес мелитус, болест која може да предизвика оштетување на бубрезите и крвните садови. Дополнително, неправилната исхрана е главен ризик фактор за кардиоваскуларни заболувања, вклучувајќи покачен крвен притисок. Здравиот начин на исхрана, редовната физичка активност и редовните прегледи се единствениот докажан рецепт за долг живот.
Често Поставувани Прашања (FAQ)
Колку вода треба да пие моето дете?
Водата е неопходна за прочистување од токсини и одржување на електролитите. За деца на возраст од две до пет години, потребни се 3 чаши вода дневно во зимскиот период, и 5 чаши во летниот период.
Дали треба да давам млеко со помала масленост?
Млечните масти имаат важна улога во развојниот период, па затоа се препорачува млеко со 3,2% млечни масти. Сирењето и павлаката, пак, треба да содржат помал процент на млечна маст.
Што да правам ако моето дете одбива здрава храна?
Никогаш не го прашувајте детето што сака да јаде, туку понудете му го оброкот кој го јадете и вие. Доколку одбива, немојте да трчате веднаш да приготвите нов оброк по негова желба.
Дали вашето дете се развива правилно?
Не чекајте лошите навики да станат здравствен проблем. Раната едукација и навремените педијатриски прегледи се најдобрата инвестиција во иднината на вашето дете.
За персонализиран план за исхрана, следење на растот и развојот, закажете консултација кај Д-р Елена Манолева-Николовска. Доколку пак, вие како родител се соочувате со предизвици поврзани со тежината, покачен притисок или шеќер во крвта, нашиот кабинет по Интерна медицина со Д-р Александар Манолев ви стои на располагање за комплетна дијагностика.
Закажете термин: 02 2670 680 | 070 306 401
Локација: ПЗУ Поликлиника Манолеви (Ул. Радишанска бр.254/1, Скопје)
М-р Д-р Елена Манолева-Николовска Специјалист педијатар ПЗУ Поликлиника Манолеви
Референци
Упатствата во овој текст се усогласени со препораките на Светската Здравствена Организација (СЗО) и Американската Академија за Педијатрија (AAP)
Tags: детска дебелина, правилна исхрана, педијатар Скопје